Công ty CP Cơ khí Hòn Gai – Vinacomin (Trước đây là Nhà máy cơ khí Hòn Gai) được xây dựng từ thời Pháp thuộc (1889). Sau năm 1955 Công ty được mở rộng thêm về mặt bằng công nghệ sửa chữa và chế tạo. Ngày 1-8-1960 Xí nghiệp cơ khí Hòn Gai được thành lập theo quyết định số 707-BCN/KB2 do Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Lê Thanh Nghị ký. Ngày 17-9-1996 Nhà máy cơ khí Hòn Gai được thành lập – Là thành viên hoạch toán độc lập thuộc Tổng Công ty TVN theo quyết định số 2609/QĐ-TCCB do Bộ trưởng Bộ công nghiệp Đặng Vũ Chư ký . Ngày 23-1-2002 Nhà máy Cơ khí Hòn Gai là doanh nghiệp hoạch toán phụ thuộc Công ty than Núi Béo (Nay là Công ty cổ phần than Núi béo – TKV) theo quyết định số 02/2002/QĐ-BCN của bộ công nghiệp. Ngày 1/7/2008, Công ty cổ phần Cơ khí Hòn Gai – TKV được thành lập trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp than – khoáng sản Việt Nam Ngày 5/1/2011, Công ty cổ phần Cơ khí Hòn Gai – TKV được đổi tên thành Công ty CP Cơ khí Hòn gai – Vinacomin. Từ tháng 9/2015, Công ty CP Cơ khí Hòn Gai – Vinacomin trở thành Công ty liên kết với Tập đoàn công nghiệp than – khoáng sản Việt Nam. Đơn vị đã có nhiều thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và công cuộc xây dựng đổi mới đất nước. Công ty đã được Đảng và Nhà nước trao tặng các phần thưởng cao quý:
- “Cờ thưởng luân lưu thi đua khá nhất” của Bác Hồ: 4 lần vào các năm 1965; 1971.
- Huân chương Lao động hạng 2 vào năm 1994.
- Huân chương Lao động hạng nhất năm 1996.
- Bộ công nghiệp tặng nhiều Huy chương vàng cho Công ty tại các cuộc triển lãm Quốc Tế hàng Công Nghiệp.
- Bộ năng lượng tặng 2 bằng khen 1992.
- Bộ Công Nghiệp tặng bằng khen các năm 2002, 2003, 2004.
- Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng Bằng Lao động sáng tạo hàng năm cho hàng chục cá nhân.
- Công an Tỉnh Quảng Ninh tặng bằng khen xuất sắc phòng trào tự quản các năm từ 1998 – 2001.
- Huân chương “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” do Chủ Tịch nước khen tặng.
- Tổng Công ty than Việt Nam tặng bằng khen các năm 2000 – 2005.
- Lực lượng tự vệ Nhà máy được tặng danh hiệu đơn vị quyết thắng nhiều năm, trong các kỳ hội thao quân khu nhiều lần đạt giải nhất khối dân quân tự vệ.
Và các phần thưởng cao quý khác. Trong những năm gần đây, nhờ đổi mới công nghệ, mở rộng đầu tư nhà xưởng máy móc trang thiết bị, bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ quản lý các cấp và công nhân kỹ thuật chuyên ngành, sản phẩm của Công ty cổ phần Cơ khí Hòn Gai – Vinacomin đã được nhiều bạn hàng trong và ngoài Tập đoàn công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam tín nhiệm.
Công ty cổ phần cơ khí Hòn Gai – Vinacomin là một trong những đơn vị có vị trí quan trọng trong hệ thống các Công ty cơ khí của Tập đoàn công nghiệp than – khoáng sản Việt Nam. Trên 100 năm phát triển và trưởng thành, với đội ngũ công nhân lành nghề, cán bộ giàu kinh nghiệm, Công ty đã trụ vững và phát triển trong cơ chế thị trường bằng các sản phẩm cơ khí chế tạo và sửa chữa. Tất cả các sản phẩm Công ty cung cấp đều đảm bảo tiến độ, chất lượng và các yêu cầu kỹ thuật của công nghệ, được khách hàng đánh giá cao.